Sayfa içeriği Prof. Dr. Burak Tatlı (Çocuk Nörolojisi ve Pediatrik Epileptoloji Uzmanı) danışmanlığında hazırlanmakta ve gözden geçirilmektedir.

Epilepsi sendromları

Yaşa göre çocukluk çağı epilepsi sendromları

ILAE 2022 sınıflamasına göre düzenlenmiştir. Her kartta en sık gen, başlangıç yaşı ve üç temel özellik yer alır; "Ayrıntı" ile tedavi ve seyir notlarını açabilirsiniz.

İyi seyirli mi, ağır seyirli mi?

Çocukluk epilepsilerinin önemli bir kısmı (SeLECTS, çocukluk absans epilepsisi, kendini sınırlayan infantil epilepsiler) yaşla birlikte tamamen geçer. Gelişimsel ve epileptik ensefalopatiler (İESS, Dravet, LGS, CDKL5, KCNQ2-DEE) ise erken ve kararlı tedavi gerektirir; bu sitede her iki grup da bir arada anlatılır.

Yenidoğan ve süt çocuğu dönemi (0–2 yaş)

KKCNQ2 / KCNQ3

Kendini sınırlayan neonatal epilepsi & KCNQ2-DEE

İlk günler
  • Doğumdan sonraki ilk haftada tonik-klonik nöbetler
  • Selim formda aylar içinde kendiliğinden geçer
  • DEE formunda baskılama-boşalım EEG'si ve gelişim etkilenmesi
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Sodyum kanal blokerleri (karbamazepin, fenitoin) akut dönemde sıklıkla hızlı etkilidir. Kv7 kanal açıcılar araştırmadadır. Selim form ile ensefalopati ayrımı varyant tipine ve EEG'ye göre yapılır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
İÇok sayıda gen · TSC, CDKL5, ARX

İnfantil epileptik spazm sendromu (İESS / West)

3–12 ay
  • Uyanma sonrası kümeler halinde ani öne eğilme / kol açma
  • EEG'de hipsaritmi; gelişimde duraklama veya gerileme
  • Her hafta gecikme sonucu etkiler: acil tanı
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Birinci basamak ACTH / yüksek doz prednizolon; tuberoz sklerozda vigabatrin. Yanıtsızlıkta ketojenik diyet ve cerrahi değerlendirme (fokal lezyon varsa). Etiyolojik araştırma (MR, gen paneli, metabolik) eş zamanlı yürütülür.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
DSCN1A

Dravet sendromu

4–8 ay
  • Ateşle / ılık banyoyla tetiklenen uzun, tek taraflı nöbetler
  • 1–5 yaşta miyoklonik, absans, atonik nöbetler eklenir
  • Sodyum kanal blokerleri kötüleştirir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Valproat + klobazam; stiripentol, fenfluramin, kannabidiol hastalığa özgü seçenekler. Ketojenik diyet ve VNS dirençli olgularda. Zorevunersen (ASO) faz 3'te, ETX101 gen tedavisi erken fazda. Kurtarma ilacı ve yazılı acil plan her ailede olmalıdır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
CCDKL5

CDKL5 eksikliği bozukluğu

İlk 3 ay
  • Çok erken başlayan dirençli karma nöbetler (tonik → spazm)
  • Kortikal görme bozukluğu, hipotoni, ağır gelişimsel etkilenme
  • Dalgalı, 'balayı' dönemli seyir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Ganaksolon onaylı ilk hedefe yönelik ek tedavi; ketojenik diyet, VNS. Tip-etiketli nöbet günlüğü ve kortikal görme programı izlemin parçasıdır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
TTSC1 / TSC2

Tuberoz skleroz epilepsisi

Süt çocukluğu
  • Hastaların %80–90'ında epilepsi, sıklıkla infantil spazmla başlar
  • Ciltte süt beyazı lekeler, kalpte rabdomiyom
  • Tanıdan itibaren seri EEG ile 'önleyici' izlem
Ayrıntı: tedavi ve seyir

İnfantil spazmda vigabatrin; dirençli nöbette everolimus (mTOR inhibitörü), ketojenik diyet, tuber cerrahisi. TAND (nöropsikiyatrik) taraması yıllık yapılır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
SSCN2A / SCN8A

SCN2A ve SCN8A epilepsileri

Yenidoğan–süt çocuğu
  • Erken başlangıç = kazanç (GoF) → sodyum kanal blokerleri etkili
  • Geç başlangıç / otizm = kayıp (LoF) → SKB'den kaçın
  • Mutasyonun fonksiyon bilgisi reçeteyi belirler
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Erken başlangıçlı formda yüksek doz fenitoin / karbamazepin dramatik yanıt verebilir. Relutrigine ve ASO yaklaşımları araştırmadadır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
PALDH7A1 / PNPO · SLC2A1

Tedavi edilebilir metabolik epilepsiler

Yenidoğan–erken çocukluk
  • Piridoksin bağımlı epilepsi: B6 ile duran nöbet
  • GLUT1 eksikliği: tedavi ketojenik diyettir
  • Erken tanı prognozu kökten değiştirir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Yenidoğan dirençli nöbetlerinde piridoksin / PLP denemesi; açıklanamayan erken epilepsi + hareket bozukluğunda BOS glukozu. Serin, kreatin ve biotinidaz eksiklikleri de tarama listesindedir.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →

Çocukluk dönemi (2–12 yaş)

RGenetik yatkınlık · bazen GRIN2A

Sentrotemporal dikenli kendini sınırlayan epilepsi (SeLECTS / Rolandik)

3–13 yaş
  • Uykuya dalarken / sabaha karşı yüz-ağız seğirmesi, salya, konuşamama
  • Çocukluk epilepsilerinin en sık ve en iyi huylu formu
  • Ergenlikte kendiliğinden geçer
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Seyrek nöbetlerde tedavi gerekmeyebilir. Gerekirse levetirasetam, valproat, sultiam. Dil gerilemesi olursa uyku EEG'si (ESES / EE-SWAS) istenir.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
APoligenik · nadiren SLC2A1

Çocukluk absans epilepsisi

4–10 yaş
  • Günde onlarca kez 5–20 saniyelik dalma
  • 'Dikkatsizlik' sanılıp gecikebilir; hiperventilasyonla tetiklenir
  • EEG'de 3 Hz diken-dalga
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Etosüksimid birinci seçenek; valproat, lamotrijin alternatif. Karbamazepin kötüleştirir. Erken başlangıç (4 yaş altı) GLUT1 için uyarıcıdır. Çoğu 12 yaşa kadar geçer.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
LÇok sayıda etiyoloji

Lennox-Gastaut sendromu

3–8 yaş
  • Tonik, atonik (düşme) ve atipik absans nöbetleri bir arada
  • EEG'de yavaş diken-dalga, uykuda paroksismal hızlı aktivite
  • Sıklıkla İESS'den evrilir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Valproat, lamotrijin, rufinamid, klobazam, kannabidiol, fenfluramin; ketojenik diyet; düşme nöbetlerinde korpus kallozotomi veya VNS. Kask ve düşme güvenliği.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
EGRIN2A ve diğerleri

EE-SWAS / Landau-Kleffner (ESES)

3–8 yaş
  • Daha önce konuşan çocukta dil anlama kaybı (işitsel agnozi)
  • Uykuda sürekli diken-dalga (uyku EEG'si şart)
  • Nöbetler hafif olsa da biliş etkilenir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Yüksek doz benzodiazepin kürü, kortikosteroid / ACTH, etosüksimid, sultiam; karbamazepinden kaçınılır. 'Dil gerileyen çocukta uyku EEG'si' kuralı.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
MSLC6A1, SYNGAP1, CHD2

Miyoklonik-atonik epilepsi (Doose) ve ilişkili DEE'ler

2–5 yaş
  • Sıçrama + düşme nöbetleri, atipik absans
  • SYNGAP1'de yemekle tetiklenen refleks nöbetler
  • CHD2'de belirgin fotosensitivite
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Valproat, etosüksimid, ketojenik diyet önceliklidir; karbamazepin / okskarbazepin kaçınılır. Kask, düşme güvenliği, davranış-uyku paketi.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
FDEPDC5, MTOR

Fokal kortikal displazi ve mTOR yolu epilepsileri

Her yaş
  • Uykuda hipermotor nöbetler
  • 'Normal' MR'da gizlenen sulkus-dibi displazi
  • Dirençli olguda yüksek cerrahi kür şansı
Ayrıntı: tedavi ve seyir

3T epilepsi protokollü MR, gerekirse PET; cerrahi değerlendirme erken yapılmalı. mTOR inhibitörleri araştırmada.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →

Ergenlik dönemi ve değişken başlangıçlı

JPoligenik

Juvenil miyoklonik epilepsi

12–18 yaş
  • Sabah uyanınca kol sıçramaları, elden düşen eşyalar
  • Uykusuzluk ve alkol tetikler
  • Genellikle ömür boyu tedavi
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Valproat en etkili ancak kız çocuklarında üreme sağlığı nedeniyle levetirasetam / lamotrijin tercih edilir. Karbamazepin, fenitoin miyokloniyi artırır. 'Kötüleşen JME' progresif miyoklonik epilepsi için uyarıdır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
PPCDH19

PCDH19 ile ilişkili epilepsi

Kızlarda 6–36 ay; kümeler çocuklukta sürer
  • Ateşle tetiklenen küme nöbetler, korku-çığlık nöbetleri
  • Dravet'in aksine sodyum kanal blokerleri yasak değil
  • Hücre karışımı (mozaik) mekanizması
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Küme planı: benzodiazepin köprüsü, kortikosteroid; klobazam. Tanı gereksiz tetkikleri ve yanlış beklentileri önler.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
UCSTB, EPM2A, NHLRC1

Progresif miyoklonik epilepsiler (Unverricht-Lundborg, Lafora)

Geç çocukluk–ergenlik
  • Miyokloni + ataksi + bilişsel gerileme
  • 'JME' tanısıyla izlenirken kötüleşme
  • Lamotrijin, SKB'ler kötüleştirir
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Valproat, levetirasetam, perampanel, klonazepam; Lafora'da dürüst prognoz ve araştırma çalışmaları. Genetik tanı ailede tekrar riski için şarttır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
NKCNT1, CHRNA4, DEPDC5

Uykuyla ilişkili hipermotor (frontal lob) epilepsi

Çocukluk–ergenlik
  • Gece ani uyanma, bisiklet çevirme, çığlık; kâbus sanılır
  • Video-EEG ile parasomni ayrımı
  • KCNT1'de kinidin denemeleri; QT riski
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Karbamazepin / okskarbazepin ilk tercih; dirençli ve lezyonel olgularda cerrahi.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →

Nöbetle ilişkili ama epilepsi olmayan tablolar

FÇok faktörlü

Febril nöbetler (ateşli havale)

6 ay–5 yaş
  • Çocukların %2–5'inde görülür; büyük çoğunluğu basit ve iyi huylu
  • 15 dakikadan uzun, tek taraflı veya tekrarlayan = komplike
  • Epilepsi riski genel popülasyona yakın (basit tipte)
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Antipiretik nöbeti önlemez; sürekli ilaç gerekmez. Uzun süren febril nöbetler için kurtarma ilacı verilebilir. Dravet ve GEFS+ ayırıcı tanıda akılda tutulur.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →
B—

Nöbete benzeyen ama nöbet olmayan durumlar

Her yaş
  • Katılma nöbetleri, senkop, tikler, kendini uyarma, uyku miyoklonileri
  • Pitt-Hopkins'te nefes atakları, GRIN1'de okülojirik ataklar
  • Psikojenik non-epileptik ataklar (ergenlik)
Ayrıntı: tedavi ve seyir

Video-EEG en kesin ayırıcıdır. Yanlış 'epilepsi' tanısı, gereksiz ilaç kadar zararlıdır.

Ayrıntılı yazıyı okuyun →